Materiał pochodzący z serwisu www.lodzianin.pl

100-letni zabytkowy kanał rzeki Łódki
2017-04-27


100 lat podziemnej rzeki Łódki


100 lat temu z miejskiego krajobrazu zniknął pierwszy odcinek rzeki Łódki.

Ukryto ją w podziemnym kanale między ulicami Wschodnią a Nowomiejską (obecnie Park Staromiejski).

Do płynącej przez najbardziej zaludnioną część miasta rzeki trafiały nieczystości z rynsztoków, ścieki z fabryk, odpadki z targowisk.

Nad brzegami cuchnącego kanału w wyjątkowo niehigienicznych warunkach odbywał się handel.

W drewnianych straganach sprzedawano między innymi pieczywo, nabiał, mięso i ryby.

Obawiając się wybuchu epidemii w mieście władze rosyjskie na początku XX wieku nakazały właścicielom przylegających do Łódki nieruchomości przykryć ją murowanym sklepieniem „nieprzepuszczającym jej zaraźliwych wyziewów”.

W przypadku uchylania się od nakazu karą miała być likwidacja nadrzecznych targowisk.

W 1905 roku zdecydowano o wyasygnowaniu z miejskiej kasy pieniędzy na uporządkowanie rzeki od Franciszkańskiej do Nowomiejskiej.

Wbijane w dno drewniane pale miały zapobiegać osuwaniu się brzegów, poszerzono koryto i odsunięto od niego stragany, grodząc je drewnianym płotem.

Prace te były prowizoryczne. Już w 1913 roku łódzkie gazety donosiły, że brzegi Łódki przy Nowomiejskiej są „podmyte i grożą zawaleniem”.

Za uporządkowanie rzeki zabrali się okupujący Łódź Niemcy.

Kosztorys budowy żelbetonowego kanału oszacowano na 150.000 ówczesnych marek.

Do 1 marca 1916 roku nakazano usunąć wszystkie stragany.

Prace budowlane ruszyły w maju i zostały zakończone w 1917 roku.

Nad schowaną pod ziemię rzeką powstała nowa handlowa ulica „Nad Łódką”.

Był to chyba pierwszy w Łodzi woonerf z wydzielonym pasem zieleni, szpalerami (istniejących do dziś) drzew i ławkami.

Obecnie kanałem Łódki odprowadzany jest z centrum miasta nadmiar wód deszczowych.

Rzeka została włączona do systemu tak zwanych „przelewów burzowych”.

Płynącą pod ziemią strugę można obserwować w Parku Śledzia przez specjalny wizjer zwany „okiem śledzia”.

Pracownicy ZWIK z okazji 100 – lecia zakrycia rzeki na jednej z parkowych alei stworzyli kolejny punkt obserwacyjny.

Spoglądając przez ażurowy właz zobaczymy nie tylko nurt Łódki, ale również najbardziej „filmowy” w Polsce podziemny kanał.

Powstały w nim bowiem zdjęcia do trzech produkcji filmowych, w tym nominowanego do Oskara „W ciemności” Agnieszki Holland.  

Zbudowany 100 lat temu kryty kanał znajduje się w wyjątkowym dla historii miasta miejscu.

To tu istniał staw z groblą i młynem, w którym z czasem uruchomiono pierwszą włókienniczą maszynę - folusz.

Do dziś w archiwach ZWIK zachował się oryginalny plan kanału z 1918 roku.

Zachował się również plan z 1927 roku odprowadzenia do Łódki ścieków z hali rybnej znajdującej się na posesji przy ulicy Nad Łódką nr 2.

Zabytkowy, 100-letni kanał Łódki ma długość 218 metrów, 6,3 metra szerokości i 3,25 wysokości.

Kolejne odcinki Łódki na terenie obecnego Parku Śledzia i Manufaktury wprowadzono pod ziemię po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i po II wojnie światowej. -Miłosz Wika, rzecznik ZWIK